Vaak weten ouders niet hoe ze om moeten gaan met het veranderende gedrag van hun kind tijdens de puberjaren. Je lieve zoon verandert in een brutaal monster dat je het bloed onder de nagels vandaan haalt. Je lieve dochter wordt eigenwijs en bepaalt zelf wel wat goed voor haar is. Hoe moet je als ouder (of leraar) hier nu mee omgaan?

En hoe kun je het best de situatie gezellig en leefbaar houden? Niet alle jongeren leveren natuurlijk grote problemen op, maar vaak is er toch wel sprake van enig probleemgedrag in deze levensfase. In grote lijnen zijn er twee soorten gedrag bij pubers, namelijk: opvallend gedrag en teruggetrokken gedrag. Een opvallende puber laat het duidelijk merken als hij het ergens niet mee eens is en toont vaak verzet.

Deze groep jongeren wordt vaak gezien als dé probleempuber. Een teruggetrokken puber sluit zich vaak af en wil liever alleen zijn. Deze pubers vallen op doordat ze niet willen opvallen, omdat ze vaak onzeker of gespannen zijn en te hoge eisen stellen aan zichzelf.

Communiceren met pubers
Iedere puber is anders en dat heeft zijn grondslag in de opvoeding thuis en op school, maar ook in de identiteit van de puber zelf. Een teruggetrokken puber is minder geneigd om met zijn eigen wil de confrontatie te zoeken dan een opstandige puber. Waarom dat per geval verschilt is moeilijk te zeggen, maar om de reden te achterhalen waarom een kind zich zo gedraagt, is het belangrijk goed met hem te communiceren.

Maar dat is juist het moeilijke. Het is dan ook zaak om niet steeds te blijven hameren op dingen die fout gaan, maar juist op de dingen die positief zijn. Dat wil zeggen dat je als ouder niet moet zeuren over waarom het kind lage cijfers bij wiskunde haalt, maar vragen hoe het kind in het vervolg denkt beter te presteren.  Op deze manier laat je het kind zelf oplossingen bedenken en hoeft hij niet gelijk in de verdediging te schieten, omdat hij zich aangevallen voelt. Het is belangrijk niet steeds het probleem op te rakelen, want dan trekt de teruggetrokken puber zich steeds meer terug en wordt de opstandige puber nog veel opstandiger.

Vriendschap en vertrouwen
Een belangrijk punt is dat een kind in de puberleeftijd de nodige ruimte gegund wordt. Zorg dat je je kind kunt vertrouwen, maar geef hem ook de mogelijkheid en ruimte om te laten zien dat hij te vertrouwen is. Bestook ze niet met al te veel vragen over school e.d. en bemoei je niet de hele dag met van alles en nog wat. Als je ze deze ruimt gunt, zullen ze vanzelf dingen gaan vertellen. Pubers hebben de sterke neiging om zich te verweren tegen alles wat ‘moet’.

Als zij zelf kunnen bepalen hoe en wanneer zij iets vertellen, zal de communicatie ook veel beter verlopen. Probeer in het gesprek altijd open en oprecht te zijn naar je kind en probeer te communiceren op een gelijkwaardig niveau. Neem de zaken die een puber bespreekt altijd serieus en toon begrip, zoals een vriend dat ook zou doen. Door zo te handelen word je niet alleen als ouder gezien, maar ook als vriend.

Wederzijds respect
Verwacht als opvoeder niet dat je kind precies zoals jij wordt, een puber is een individu met een geheel eigen karakter. Een puber kan zich alleen ontwikkelen als hij zelf kan uitvinden waar hij wel of niet van houdt, laat hem daarin dus zo veel mogelijk vrij. Als hij hierin dreigt door te slaan is het uiteraard wel zaak om hierbij regels te stellen. Geef dan ook duidelijk de grens aan en houd je zelf ook aan deze regels. Probeer streng te zijn als dat nodig is en vergevingsgezind als dat kan. Want pubers leren snel van hun fouten, help ze daarin inzicht te krijgen door ze te wijzen op wat in het vervolg beter kan.

Het kind wijzen op zijn fout is één ding, maar zeggen als hij iets goed gedaan heeft is minstens zo belangrijk. Als je respect van je puber verlangt, geef dat dan ook zelf terug. Hierdoor is de kans veel groter dat hij later de waarde van het gedrag van zijn ouders gaat inzien en de handelswijze gaat respecteren. Want ook al zal een puber het niet toegeven: zijn ouders zijn zijn voornaamste voorbeeld. Wees daarom ook een góed voorbeeld.