Op het ene moment liggen ze futloos op de bank en hebben ze nergens zin in, op het andere moment zijn ze weer fanatiek aan het sporten. Pubers: ze zijn in deze periode van hun leven net zo veranderlijk als het weer. Maar waarom zijn ze vaak zo onvoorspelbaar en doen ze zulke onverstandige dingen?

Ontwikkeling
Tijdens de puberteit voltrekken zich niet alleen verande ringen in het lichaam, maar op emotioneel en psychosociaal niveau maken pubers ook grote verande ringen door. Hun zelfbeeld en het beeld dat ze van anderen en de wereld hebben, raakt verstoord door deze verande ringen In de vroege puberteit komt het regelmatig voor dat de puber zich gaat positioneren als een volwassene. Hij vindt dan dat hij prima voor zichzelf kan zorgen. In deze periode is de puber vrij egocentrisch en alles wat er gebeurt, moet in het teken van hem staan.

Relaties met anderen zijn dan ook alleen van belang als er iets voor de puber zelf aan voordeel te behalen is. In deze fase zoekt de puber de grenzen op van het toelaatbare, hij is brutaal en opstandig, vooral tegenover ouders en docenten. In de periode die daarna volgt, wordt de puber meestal wat meegaander en vindt het belangrijk om bij een ‘groep’ te horen. Het ‘wij-gevoel’ is in deze fase zeer belangrijk voor de puber, met name ook omdat hij binnen de groep veel minder kwetsbaar is voor afwijzing of kritiek door anderen. Juist in de fase hierna wordt de eigen mening weer belangrijk.

Ze beseffen nu ook meer dat andere mensen er andere meningen en opinies op na kunnen houden, waarvoor ze nu in enige mate respect op kunnen brengen. Maar lang niet alle pubers bereiken deze laatste fase.

Onvoorspelbaar gedrag bij pubers
Door de hormonale schommelingen draaien de delen van de hersenen die belangrijk zijn voor het verwerken van emoties op volle toeren. Deze verwerking gaat niet altijd goed, zodat deze sterke stemmingswisselingen kunnen veroorzaken. Hierdoor zijn pubers vaak instabiel en kwetsbaar; op het ene moment lijken ze verstandig en volwassen, terwijl dat vijf minuten later weer helemaal om kan slaan.

Roekeloos gedrag bij pubers
Niet alleen in hun verhouding tot andere mensen veranderen pubers, maar ze veranderen ook in relatie met hun omgeving. Pubers lijken soms geen gevaar te zien en in feite zien ze dit voor een groot deel ook niet. Anders dan bij volwassenen, die eerst peilen hoe gevaarlijk een bepaalde situatie is en dan een waarschuwingssignaal vanuit de hersenen krijgen, werkt dat signaal bij pubers nog niet naar behoren.

Zij krijgen dan nog geen waarschuwingsteken door, waarschijnlijk omdat ze nog weinig erva ring hebben met gevaarlijke situaties. Met de crossfiets een trappetje af racen is in de eerste plaats gewoon heel leuk en stoer om te doen, het gevaar dat hier bij komt kijken wordt door de hersenen van de puber nog niet herkend. Vandaar dat waarschuwingen van ouders voor gevaarlijke situaties vaak niet aankomen, de puber ervaart het helemaal niet als gevaarlijk omdat hij geen prikkel uit de hersenen ontvangt.

Probleemgedrag bij pubers
Dan hebben ze weer ruzie met hun ouders of hebben ze zich weer uren teruggetrokken op hun kamer. Ze gaan spijbelen, roken, of zelfs crimineel gedrag vertonen. Sommige pubers vertonen veel probleemgedrag, andere vertonen minder probleemgedrag of vrijwel geen probleemgedrag. Iedere puber is natuurlijk anders, maar een beetje probleemgedrag hoort er tot zekere hoogte bij. Het overtreden van regels hoort bij de normale ontwikkeling van een puber.

et gaat hier om pesten op school, in de klas met propjes gooien, zwartrijden in de tram etc. Als de puber blijft hangen in een fase, raakt hij veelal achterop bij zijn vrienden die in een volgende fase van de puberteit zitten. Om dit te compenseren zal hij eerder stoer en ook crimineel gedrag kunnen gaan vertonen om ‘volwassen’ te lijken en er bij te horen.

Verkla ring voor het gedrag van pubers
Het vaak vreemde en opstandige gedrag van pubers is voor een groot deel wel te verklaren uit de hormonale verande ringen en de werking van de hersenen. Pubers lijken zich moeilijk aan de regels te kunnen houden, maar dit is vaak inherent aan het puber-zijn. In veel gevallen is het regelovertredend gedrag ook niet heel ernstig en hoort dit bij de ontwikkeling naar het volwassen worden. Maar vaak is de grens tussen pubergedrag en criminaliteit moeilijk te trekken. Het is dan ook belangrijk inzicht te hebben in de fase van puberteit waarin de puber zich bevindt, zodat op dit probleemgedrag beter kan worden gereageerd en ingespeeld door ouders en bijvoorbeeld leraren.